Minn
Dr Mark F. Montebello
MOHAMMED ABBASS, imwieled il-Kajr (l-Egittu) fl-1971, kummercjant
tat-tessut, f’April tas-sena li ghaddiet tqieghed fuq
il-lista ta’ l-Interpol (il-pulizija internazzjonali)
f’konnessjoni ma’ qtil li allegatament sar f’Istambul
aktar kmieni dak ix-xahar stess. Il-vittma sfurtunat jinghad
li kien Edgar Fernandes, ta’ 37 sena, librar, Ingliz
ta’ dixxendenza Asjatika.
Fernandes ilu nieqes mid-9 ta’ April, 1998, u hadd ma
jaf x’sar minnu aktar. Hu mahsub li nqatel fuq xatt il-Bosforu,
ghax fil-11 ta’ April ittella’ katavru mill-ilmijiet
li, wara tliet gimghat ifittxuh kullimkien, il-familja ta’ Fernandes
identifikatu bhala tal-qarib taghhom. Izda dan m’huwiex
cert. Tant hu hekk li, f’Dicembru ta’ wara, l-Assistent
Kummissarju Malti, Andrew Seychell, ipproduca fil-Qorti taghna
dikjarazzjoni li ntbaghtet mill-fergha Torka ta’ l-Interpol
lil dik Maltija, liema dikjarazzjoni tghid li l-kadavru li kien
mahsub li hu ta’ Fernandes ma setax jigi identifikat bhala
li hu tieghu.
Evidentement, m’huwiex maghruf kemm kien ilu mgharraq
fl-ilma dan il-katavru, ghalkemm mill-awtopsja li saret fuqu
hareg bic-cert li l-mejjet kien qala’ daqqa mortali fuq
l-iskutella ta’ rasu b’oggett iebes, x’aktarx
seratizz jew lembuba.
Meta hareg il-mandat ta’ l-Interpol, f’April ta’ l-1998,
Abbass kien qieghed Malta. Dahal f’pajjizna fis-16 ta’ April
b’passaport li kien jindika li l-Egizzjan kellu visa biex
joqghod fostna ghal hamest ijiem biss. Minbarra li apparentement
kellu visa skaduta, irrizulta li Abbas kien qieghed jigbed il-flus
bil-karta tal-kreditu bankarju ta’ Fernandes. Fil-fatt,
Abbas u Fernandes kienu ltaqghu f’Istambul jumejn qabel
ma l-Ingliz safa nieqes.
Bl-ghajnuna tal-pulizija Ingliza, li hadet interess specjali
fil-kaz tac-cittadin Brittaniku, il-pulizija Maltija hafet wara
l-Egizzjan, sabitu u arrestatu. Abbass gie akkuzat bi frodi ta’ passaport
u ta’ karta ta’ kreditu. F’Lulju, it-Turkija
formalment talbet lill-gvern Malti sabiex jestradixxi lil Abbass
lejn it-Turkija. It-talba ta’ l-estradizzjoni kienet segwita
mill-qrib mill-awtoritajiet Inglizi, li jidher li qeghdin jaghmluha
ta’ intermedjarji fil-kaz. Dawn l-awtoritajiet jinsabu
nstigati mill-familja ta’ Fernandes li bil-herqa jridu
li ssir gustizzja malajr.
Il-Gvern Malti, izda, ghadu m’accettax it-talba ta’ l-estradizzjoni,
u jidher li baqa’ ma talabx lill-Qorti tal-Gustizzja sabiex
tistharreg jekk hemmx xi bazi ghal tali estradizzjoni. Wara li
originarjament kienet saret it-talba min-naha tat-Turkija, l-Avukat
Generali talab lid-Direttur Generali tal-Ministeru tal-Gustizzja
Tork sabiex jassigurah li, f’kaz li c-cittadin Egizzjan
jinstab hati ta’ qtil premeditat, ma jinghatax il-forka
bil-piena kapitali, jew ghall-anqas il-piena ma tigix esegwita
b’mewt. It-Turkija, fil-fatt, ghad ghandha fl-istatuti
taghha l-mewt bil-forka bhala piena kapitali u bil-Ligi ta’ l-Estradizzjoni
taghna, Malta tista’ tichad talba ta’ estradizzjoni
li tkun gejja minn pajjiz li ghad ghandu l-piena tal-mewt fil-legislazzjoni
tieghu.
It-Turkija, fil-fatt, la tista’ u lanqas ma hi lesta li
tassigura b’certezza assoluta li l-Egizzjan ma jinghatax
il-forka f’kaz li jinstab hati minn Qorti Torka. Il-piena
tal-mewt ilha ma tigi applikata fit-Turkija mill-1984, u bhalissa
suppost li l-parlament Tork qieghed jiddiskuti riforma fil-kodici
penali tal-pajjiz li tinkludi l-abolizzjoni tal-piena tal-mewt.
Imma dan hu kollu kliem fil-vojt u l-parlament tork ma tistax
toqghod fuqu.
Fit-twegiba tieghu ghat-talba ta’ l-Avukat Generali Malti,
id-Direttur Geneali tal-Ministeru tal-Gustizzja Tork qal illi
f’kaz li l-Egizzjan tinqatghalu ghall-forka, dejjem jibqa’ l-possibbilta’ li
l-Gvern Tork jintervjeni mal-parlament tieghu biex is-sentenza
ma tigix esegwita b’dan il-mod. Kostituzzjonalment, biex
il-piena tal-mewt tigi applikata, jehtieg l-approvazzjoni tal-parlament
Tork li tirratifika kull decizjoni tal-Qrati f’dan ir-rigard.
Gimgha ilu, fl-20 ta’ Mejju, Qorti Torka kkundannat ghall-mewt
lil Semdin Sekik, mexxej Kurd, fuq l-akkuza ta’ separatizmu,
u t-Torok lesti jaghmlu l-istess ma’ Abdullah Ocalan, il-mexxej
Kurd l-iehor, fuq l-istess akkuza. Skond ghejjun infurmati, il-parlament
Tork lest japprova dawn iz-zewg ezekuzzjonijiet ghax it-tieni
l-akbar partit tat-Turkija, il-Partit Azzjonista Nazzjonalista
(MHP) ta’ Bevlet Bahceli, jaqbel ma’ l-applikazzjoni
tal-pieni kapitali. Wara l-elezzjonijiet fit-18 ta’ April,
il-Prim Ministru, Bulent Ecevit (li rebah l-elezzjoni), mistenni
jinghaqad man-Nazzjonalisti estremi biex din il-gimgha jifforma
koalizzjoni governattiva. Mill-1995 ’l hawn, it-Turkija
diga’ kellha hames gvernijiet differenti.
Dan juri li l-assigurazzjonijiet tat-Turkija lil Malta huma
dghajfa daqs ir-ramel. Imma minkejja dan kollu, u fuq kollox
minkejja li l-kadavru misjub fuq xatt il-Bosforu jista’ ma
jkunx ta’ l-Ingliz mitluf, il-familja ta’ Edgar Fernandes
tibqa’ tinsisti li l-Gvern Malti ghandu jkun flessibbli
fil-fehma tieghu u jibghad lil Mohamed Abbass ghad-destin tieghu.
Fil-mohh tal-familja jidher li m’hemm dubju ta’ xejn,
u l-haqq taghha diga’ ghaddietu. Li kien ghaliha, Abbass
ilu li nghata l-piena tal-mewt bosta xhur ilu.
Gimgha ilu, il-familja ta’ Fernandes, flimkien ma’ xi
familji ta’ vittmi ohrajn, sahansitra waqqfet ghaqda bl-isem ‘Justice
for Britons Murdered Abroad’ (JBMA; Gustizzja ghal Inglizi
Maqtula f’Pajjizi Barranin). Dan m’huwiex hazin sakemm
il-ghaqda zzomm il-kalma u tahseb b’mod razzjonali. L-azzjonijiet
li qieghda taghmel s’issa din il-ghaqda huma li torganizza
sahriet wara l-bibien ta’ ufficcji marbuta mal-kaz ta’ Abbass.
Skond Krishna Maharaj, il-membru fundatur tal-ghaqda, sahriet
simili huma ppjanati ghal wara l-bieb tal-Prim Ministru Ingliz
u tal-Kummissjoni Gholja Maltija f’Londra.
Imma l-Gvern Malti qieghed jaghmel tajjeb hafna li ma jcedix.
Il-principju fil-Ligi ta’ l-Estradizzjoni taghna li Malta
tista’ tichad talba ta’ estradizzjoni li tkun gejja
minn pajjiz li ghad ghandu l-piena tal-mewt fil-legislazzjoni
tieghu, ghandha bazi qadima u umanitarja. Il-fatt li xorta jibqa’ l-fakulta’ li
dan il-principju ma jigix osservat, ghax il-ligi ma torbotx ghal
kollox lill-Gvern Malti, xorta wahda l-principju ghandu jigi
osservat skrupolosament.
Il-Gvern Malti jaf tajjeb li la l-Gvern Tork u wisq anqas il-parlament
Tork ma tista’ toqghod fuqhom, anki jekk jaghtu assigurazzjonijiet
li jkunu jidhru ghal kollox solidi. Aktar minn hekk, skond l-Amnesty
International, it-Turkija ghandha lista twila ta’ akkuzi
ta’ ksur tad-drittijiet tal-bniedem, fosthom kazi ta’ tortura,
swat, maltrattament ta’ gurnalisti barranin, u nies li
jisparixxu fix-xejn minn taht idejn il-pulizija.
La darba l-Egizzjan Abbass jinsab issa f’Malta, il-Gvern
Malti m’ghandux jestradixxih lejn it-Turkija. L-awtoritajiet
Inglizi qeghdin jaghmlu hazin li joholqu pressjoni halli jgeghlu
lill-Gvern Malti jagixxi f’dan ir-rigward, u jaghmlu hazin
ukoll jekk jittamaw ghalxejn lill-familja ta’ Fernandes
li Malta se twarrab principju importanti bhal dak li jinsab fil-Ligi
ta’ l-Estradizzjoni taghha.
Le ghall-estradizzjoni! Prosit lill-Gvern Malti li qieghed izomm
sod fil-fehma!
|
