Minn Dr Mark F. Montebello

L-inkjesta tal-Bord tal-Vizitaturi tal-Habs dwar l-allegazzjonijiet ta’ swat fuq tliet habsin fit-22 ta’ Gunju, 1999, ghadha sejra b’ritmu meqjus u hafif. Personalment, ghajr dan it-taghrif, m’ghandi ebda idea ohra ta’ fejn waslet l-inkjesta jew meta tista’ tintemm. Nittama biss li l-membri tal-Bord li qeghdin jaghmlu din l-inkjesta jagharfu jevitaw b’mod abbli, bhalma ghandi fidi, l-iskolli u l-halel li jistghu qeghdin jahdmu kontra r-rebha tal-gustizzja, li huma ghandhom ir-responsabbilta’ li jroddu.

L-inkjesta fil-habs

Ilkoll nafu li l-membri ta’ dan il-Bord, ghalkemm m’humiex specifikament u professjonalment imhejjija biex jaghmlu inkjesti bhal dawn, zgur li ghandhom id-dehen u l-preparazzjoni mehtiega sabiex ma jhallu injorata ebda tentufa li tista’ tixhet dawl fuq il-verita’ tal-fatti. Kemm-il darba jien stess tkellimt u ktibt kemm f’dan il-pajjiz hawn nuqqas ta’ rispett lejn il-verita’, u l-habs m’huwiex eccezzjoni. Anzi, ikolli nghid li hu xempju f’dan ir-rigward.

L-inkjesta m’ghandhiex tibqa’ sejra ‘ad infinitum’, minghajr ma tispicca qatt. Naf li qieghed isir sforz genwin, u napprezzah, mill-membri tal-Bord. Wara kollox, dawn huma biss ‘part-timers’ fuq bicca xoghol li ghaliha impenn ‘part-time’ ma jibbastax. Saru bosta inkjesti ohra fl-imghoddi mill-Bord tal-Habs li, ghal xi raguni jew ohra, ma ntemmew qatt, u qatt ma taw konkluzjoni finali. Cert li din id-darba dan m’huwiex se jigri.

Inzid nghid li huwa assolutament mehtieg ukoll li dak li dwaru, tul l-investigazzjonijiet, il-Bord jifforma konvinzjoni morali dwaru, il-Bord ma jistriehx qabel ma jqalleb kulma hu mehtieg halli jippruvah ’l hinn minn kull dubju. Ikun hazin li, jew biex jigu mghaggla l-affarijiet, jew minhabba li jkun imbarazzanti wisq ghall-investigaturi, l-inkjesta tieqaf minghajr ma tipprova dak li jkun hemm konvinzjoni morali dwaru.

Allegazzjonijiet huma biss indikazzjonijiet

L-allegazzjonijiet m’humiex zghar jew hfief. Tassew, huma allegazzjonijiet u xejn aktar. Jehtieg jigu ppruvati ’l hinn minn kull dubju ragonevoli. Minkejja dan, fihom infushom ma jistghu qatt jigu njurati jew imnaqqsa mill-importanza taghhom.

Jien konxju hafna kemm l-opinjoni pubblika kienet u probabbilment ghadha kontra t-tliet habsin, u kwazi kwazi taw ragun lil min seta’ sawwathom, ‘ghax hekk kien haqqhom’. Dan ir-ragunament juri li m’huwiex qieghed jigi mifhum il-punt principali li qeghdin naghmlu shabi u jien ta’ Mid-Dlam ghad-Dawl (Daritama).

Il-punt hu dan: AHNA RRIDU LI L-HABSIN MA JISSAWTU QATT. U dan jghodd ukoll ghal kulmin jigi arrestat. Hu ghalhekk li ma ridniex li l-allegazzjonijiet ma jigux injorati. Kulhadd jaf kemm kienu hfief biex, dak in-nhar stess li hrigna l-istqarrija taghna li zvelaw l-allegazzjonijiet, il-Ministru ta’ l-Intern u d-Direttur tal-Habs jichdu ghal kollox li fil-habs sar xi haga. Ghagglu wisq. Wara bdew jinghataw versjonijiet ohra. Wara bdew l-inkjesti.

Il-valur tal-verità

Possibbli li l-valur tal-verita’ ma jiswa xejn fostna? Possibbli li l-poplu ma jinpurtah xejn jekk il-gustizzja u l-verita’ jirbhu jew jitilfu? Possibbli li l-poplu kollu jemmen li l-habsin haqqhom jigu msawta u mahqura?

Jien nahseb li m’huwiex possibbli. Jien nemmen li, imqar persentagg zghir fost il-poplu, kapaci jifhem l-implikazzjonijiet u l-konsegwenzi ta’ din id-drama kollha. Ghaliex ghandhom hafna nies jibqghu jaraw sal-ponta ta’ mnehirhom biss? Ma jistghux jifhmu li dak li nizirghu llum, tajjeb jew hazin, jinbet ghada, u bil-grazzja t’Alla jxettel?

Jien nifhem perfettament li min kiser il-ligi ghandu jhallas ghal ghemilu. Izda nemmen fermament li l-kastig ghandu joqghod ghalih bid-dinjita’, minghajr theddid ghas-sigurta’ tieghu. Bniedem b’esperjenza twila ta’ vjolenza zgur li ma jistax jitjieb jew jitghallem f’ambjent vjolenti.

Motivazzjoni nadifa

Shabi u jiena rridu HABS B’UMANITA’, u dan jeskludi kull tip ta’ vjolenza u turment, kemm jekk fizici, u kemm jekk mentali. Zvelajna l-allegazzjonijiet, li jibqghu tali sakemm ippruvati, ghal din ir-raguni biss. La ridna u lanqas irridu nivvendikaw irwiehna minn xi hadd, u nzid nghid bil-qawwa kollha li ma kellna assolutament ebda motivazzjoni politika f’dak li ghamilna.

Li kieku dak li ghamilna ma kienx gej mill-imhabba, kieku l-hidma kollha taghna hi tassew vojta u bla sens. Jien (biex ma nitkellimx f’isem shabi wkoll) inhobb lill-gwardjani u lill-pulizija li jahdmu fil-habs. Inhobbhom, u nithassar lil min fosthom jista’ ghandu elementi tant vjolenti fil-karattru tieghu. Fil-habs, bhalma kullimkien, dejjem nipprova biex, bil-hniena t’Alla, naghder u nhenn ghall-midneb, u nhobbu, waqt li nobghod id-dnub li jista’ ghamel jew jibqa’ jaghmel. Jien zgur li m’inix wiehed li nista’ nixhet l-ewwel gebla, wara kollox. La ta’ l-ewwel u lanqas ta’ l-ahhar.

Imma nifhem li kulhadd iqis lil haddiehor bil-kejl tieghu u, ghalhekk, ma nistaghgibx li xi hadd jista’ jiggudikani billi jghid li dak li naghmel, anki f’dan il-kaz, ghandu xi spirtu vendikattiv jew partiggjan fih. Dak, nifhem jien, jarah hu. Min-naha tieghi, izda, l-impenn ewlieni tieghi, solennement ipprofessat, huwa lejn l-Evangelju ta’ Gesu’. Mill-bqija kollox jigi wara, sottomess ghal dan l-impenn li ghazilt u nibqa’ naghzel b’liberta’ shiha.

Habs b’umanità

Hawnhekk nixtieq niddikjara li fil-habs m’ghandi xejn kontra HADD. Ghandi biss kontra l-vjolenza, u nobghod il-vjolenza waqt li nhobb, bil-grazzja li jaghtini Alla, lil min jaghmilha. Nghid aktar: il-vjolenza niggildilha, fija nnifsi u f’haddiehor, kemm jekk hi esplicita, u kemm jekk hi sottili jew mistura.

Ta’ l-ahhar: mill-habs m’ghandi intenzjoni li jitkecca HADD. Jekk xi hadd m’huwiex adatt ghal dak l-ambjent, allura dan jarawh is-superjuri tieghu jew l-awtoritajiet kompetenti. Jien, min-naha tieghi, m’inix se nieqaf milli ngib ghall-attenzjoni taghhom, u tal-pubbliku (jekk mehtieg), in-nuqqas ta’ min adatt ghall-habs m’huwiex.